De voordelen van antioxidanten: wat doen ze nu écht voor je gezondheid?

Antioxidanten worden vaak genoemd als het gaat om gezonde voeding, superfoods en een stralende huid. Maar wat zijn antioxidanten eigenlijk, en wat doen ze nu écht voor je gezondheid? In dit artikel lees je hoe antioxidanten je lichaam beschermen tegen vrije radicalen, in welke voeding ze zitten, waarom variatie zo belangrijk is en hoe je er dagelijks makkelijk genoeg van binnenkrijgt.

Wat zijn antioxidanten?

Antioxidanten is een verzamelnaam voor stoffen die je cellen helpen beschermen. Daaronder vallen vitamines zoals vitamine C, vitamine E en riboflavine (vitamine B2), mineralen en sporenelementen zoals zink en seleen, en plantstoffen zoals polyfenolen en carotenoïden, waaronder bètacaroteen. Je vindt ze vooral in plantaardige voeding: in citrusvruchten, bessen en granaatappel, in groenten zoals broccoli, spruitjes, boerenkool, biet en wortel, en in specerijen zoals kaneel, vanille, kruidnagel en zoethout.

Vrije radicalen versus antioxidanten

Om te begrijpen wat antioxidanten doen, moet je eerst weten wat vrije radicalen zijn. Vrije radicalen zijn kleine, reactieve deeltjes die voortdurend in je lichaam ontstaan, onder meer doordat je zuurstof gebruikt. Dat proces heet oxidatie. Je kunt het vergelijken met een fiets die in de regen blijft staan en langzaam gaat roesten. Een beetje is normaal, maar te veel vrije radicalen kunnen leiden tot oxidatieve stress en celschade. Roken, luchtvervuiling, uv-straling, stress, alcohol, intensief sporten en ongezonde voeding zorgen ervoor dat er meer vrije radicalen ontstaan. Lees er alles over in wat doen vrije radicalen nu precies in je lichaam.

Antioxidanten kunnen vrije radicalen onschadelijk maken. Daarmee helpen ze je cellen te beschermen. Het gaat daarbij om balans: vrije radicalen zijn niet per definitie slecht, je lichaam gebruikt ze zelfs bij de afweer. Het doel is dat ze niet de overhand krijgen.

Zijn antioxidanten gezond?

Ja, in de juiste vorm en hoeveelheid zijn antioxidanten gezond. Hun belangrijkste taak is het afvangen van vrije radicalen. Voor een aantal antioxidanten is die werking ook officieel erkend: vitamine C, vitamine E, vitamine B2, zink, seleen, koper en mangaan dragen bij aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve schade. Daarnaast draagt vitamine C bij aan de normale werking van het immuunsysteem en aan het verminderen van vermoeidheid.

De belangrijkste voordelen van antioxidanten

Het grootste voordeel van antioxidanten is dat ze je cellen en weefsels helpen beschermen tegen schade door vrije radicalen. Je lichaam heeft dagelijks te maken met allerlei belasting, van drukke werkdagen en weinig slaap tot zonlicht en vervuiling. Een voedingspatroon met voldoende antioxidanten helpt je lichaam om met die invloeden om te gaan. Omdat veel antioxidantrijke voedingsmiddelen ook andere vitamines en mineralen leveren, ondersteunen ze bovendien je weerstand, je energie en je herstel na inspanning.

Wat doen antioxidanten voor je huid?

Je huid staat dagelijks bloot aan uv-straling en luchtvervuiling, twee belangrijke bronnen van vrije radicalen. Antioxidanten kunnen ook in je huid helpen om cellen te beschermen tegen oxidatieve schade. Een voedingspatroon met veel groente en fruit is daarom een manier om je huid van binnenuit te verzorgen. Vitamine C draagt daarnaast bij aan de normale collageenvorming voor een normale werking van de huid, en ook vitamine A draagt bij aan het behoud van een normale huid.

Waar zitten veel antioxidanten in?

De belangrijkste bronnen van antioxidanten zijn groente, fruit, kruiden, noten en zaden. Een handige vuistregel is ‘eet de regenboog’: hoe meer kleuren er op je bord liggen, hoe breder het scala aan antioxidanten dat je binnenkrijgt. Lees meer over de kleuren van voedingsstoffen in groenten en fruit. Blauwe bessen, frambozen, boerenkool, spinazie, rode biet, wortel, gember, kurkuma, citrusvruchten, noten en zaden zijn allemaal goede keuzes. Vooral donkere bladgroenten en felgekleurde groente en fruit zitten vol beschermende stoffen; zie ook de 10 gezondste groentes. Ook gember en kurkuma zijn rijk aan beschermende plantstoffen.

Hoe profiteer je optimaal van antioxidanten in fruit?

Fruit met veel antioxidanten zijn onder meer aardbeien, frambozen, druiven, citrusvruchten, bessen en granaatappel; zie ook de tien gezondste soorten fruit. Vooral bessen en granaatappel scoren hoog. Lees bijvoorbeeld de voordelen van blauwe bessensap. Daarom hebben we ons antioxidant shotje gemaakt met granaatappel en wild geplukte bessen, zoals zwarte bessen, vossenbessen en duindoornbessen, aangevuld met kruidnagel, kaneel, vanille en zoethout.

Waarom variatie belangrijk is

Er bestaat geen enkel superfood dat alles oplost. Antioxidanten werken samen, en elke soort heeft zijn eigen functie. Vitamine C werkt bijvoorbeeld in het vocht in en rond je cellen, terwijl vitamine E vooral in vetten actief is. Polyfenolen en carotenoïden hebben weer andere eigenschappen. Een gevarieerde mix van groente, fruit, kruiden en specerijen is daarom veel sterker dan elke dag hetzelfde eten.

Waarom een pilletje niet genoeg is

Supplementen kunnen een aanvulling zijn, maar vervangen geen volwaardige voeding. In groente en fruit zitten antioxidanten namelijk samen met vezels, vitamines, mineralen en andere plantstoffen. Dat noemen we de food matrix. Je lichaam kan voedingsstoffen uit hele voeding vaak beter gebruiken dan geïsoleerde stoffen uit een pil. Bovendien zijn hoge doses van losse antioxidanten niet automatisch beter. Lees ook wat nutriënten zijn en waarom ze belangrijk zijn.

Vers versus écht vers: de voordelen van antioxidanten in sap

Sappen en shots met groente, fruit en specerijen zijn een praktische manier om veel antioxidanten binnen te krijgen. Maar niet elk sap is gelijk. Veel sappen uit de supermarkt zijn gepasteuriseerd om ze langer houdbaar te maken, en door die verhitting gaan gevoelige voedingsstoffen deels verloren. Onze biologische groenten en fruit worden met een slowjuicer geperst, zonder hitte, en direct daarna ingevroren. Lees wat slowjuice is en waarom we ons sap invriezen. Sappen als Sunny, Recover en Wild zitten vol antioxidanten; Recover en Wild bevatten bovendien in het wild geplukte bessen. Ook tarwegrassap is een geconcentreerde bron.

Hoe krijg je dagelijks genoeg antioxidanten binnen?

Met een paar kleine aanpassingen krijg je makkelijk meer antioxidanten binnen. Eet kleurrijk door bijvoorbeeld bessen, kiwi of citrus aan je ontbijt toe te voegen. Gebruik kruiden en specerijen zoals gember, kurkuma en kaneel in je gerechten; lees hoe je kurkuma kunt gebruiken. Kies tussendoor voor fruit, noten of rauwe groente in plaats van bewerkte snacks (inspiratie vind je bij onze gezonde snacks). En heb je weinig tijd, drink je groente en fruit dan als vers sap of gezonde smoothie. Zelf aan de slag? Probeer onze 5 saprecepten bomvol antioxidanten.

Voor een kleine, krachtige boost is er onze Antioxidant shot met granaatappel, wilde bessen en specerijen. Wil je iets voller, kies dan de Antioxidant smoothie. En wil je je lichaam een paar dagen lang extra voedingsstoffen geven, dan bevat onze sapkuur meerdere shots en groentesappen; lees vooraf alles over sapvasten. Je kunt al onze sappen hier bestellen.

Conclusie

De voordelen van antioxidanten zitten vooral in de bescherming van je cellen tegen vrije radicalen. Daarmee ondersteunen ze je lichaam in een wereld vol stress, vervuiling en zonlicht. De beste bronnen zijn kleurrijke, onbewerkte voedingsmiddelen zoals groente, fruit, kruiden en noten, en variatie is daarbij de sleutel. Een vers geperst sap, shot of smoothie is een makkelijke manier om daar dagelijks een extra portie aan toe te voegen.