komkommersap

De 11 voordelen van komkommersap voor je gezondheid

21 oktober 2020

Misschien heb je altijd gedacht dat komkommer vooral bestaat uit water en qua voedzaamheid verder niet zo veel te bieden heeft. Dat blijkt niet zo te zijn! De komkommer heeft meer in z’n mars dan het gebruik als augurk of als oogmaskertje. Om een tipje van de sluier op te lichten: hij is rijk aan antioxidanten, heeft een ontstekingsremmende werking, kan helpen bij hartkwaaltjes, pijn, verteringsproblemen en is een goed hulpmiddel bij de ontzuring van je lichaam. Niet voor niets is deze plant binnen veel traditionele geneeswetenschappen een graag geziene gast: in de Ayurveda, de klassieke Indiase geneestraditie, wordt hij voor allerlei kwaaltjes gebruikt.  In dit artikel nemen we een kijkje in de rijkdom van de komkommer. We nemen je mee langs wat weetjes over de komkommer, een aantal gezondheidsvoordelen en natuurlijk een recept voor komkommersap.

De Komkommer

De komkommer (Cucumis sativus) is officieel een vrucht (geen groente) uit de Cucurbitaceae familie. Daar deelt hij met de pompoen, de courgette en de watermeloen z’n krullende ranken, mooie bloemen en klimgrage karakter. Als je een komkommerzaadje in vruchtbare grond langs je heg plant, trek je de komkommers in de herfst zo tussen de beukenblaadjes uit.

De komkommer wordt al ruim 3000 jaar gecultiveerd in West-Azië: in India bestaat er een groot aantal verschillende soorten. In het oude Egypte en het oude Mesopotamië at men komkommers. De Romeinse keizer Tiberius was zo gesteld op z’n dagelijkse portie verse komkommer, dat de plant ook ’s winters verbouwd werd door middel van kassen met spiegelende steen om het zonlicht te weerkaatsen. De Romeinen gebruikten de komkommer ook tegen schorpioenenbeten en om het gezichtsvermogen te verbeteren. In de 17de eeuw raakte het eten van ongekookte groenten voor lange tijd erg uit de mode: men dacht dat het gevaarlijk was en vond de komkommer “alleen geschikt voor koeien”. Sommigen denken dat de naam “Cucumber” afkomstig is van “cowcumber”.

komkommer wassen

Komkommer als Ayurvedisch medicijn

In de Ayurveda wordt de komkommer al millennia lang vereerd om z’n verkoelende kwaliteiten. In de oud-Indiase traditie draait alles om balans, en de balans tussen hitte en kou en tussen nat en droog is bijzonder belangrijk. In het Sanskriet heet de komkommer ook wel sushitalam, oftewel “bijzonder verkoelend” en ook in het Engels kennen we de uitspraak “cool as a cucumber”. Alle kwaaltjes die te maken hebben met te veel “vuur” of hitte in het systeem (bijvoorbeeld ontstekingen, waarvan tegenwoordig geloofd wordt dat ze de oorzaak zijn van de meeste chronische ziektes[1]), hebben dus baat bij komkommer. Onderschat het belang van een beetje verkoeling dus niet!

11 Gezondheidsvoordelen van Komkommersap

Ook de moderne wetenschap begint de waarde van de komkommer in te zien. De plant bevat zeker meer voedingsstoffen dan een glas water, zoals we zien in deze tabel, voor 50 gram of een half kopje komkommer:

  • 7.8 calorieën
  • 1.9 gram koolhydraten
  • 0.3 gram eiwit
  • 0.1 gram vet
  • 0.3 gram vezels
  • 8.5 microgram vitamine K (11 % ADH)
  • 1.5 milligram vitamine C (2 % ADH)
  • 6.8 milligram magnesium (2 % ADH)
  • 76.4 milligram Kalium (2 % ADH)
  • Gaat kanker tegen: Antioxidanten en cucurbitacinen.

Ja, ook de komkommer is een goed wapen in de strijd tegen kanker en veroudering. Volgens een recente studie [2] bevat de groene held tanninen en flavanoïden die waarschijnlijk verantwoordelijk zijn voor het effectieve verwijderen van vrije radicalen. Vrije radicalen zijn, zoals de meeste mensen inmiddels wel weten, een belangrijke oorzaak van kanker. Komkommer werd vergeleken met Ascorbinezuur ofwel vitamine C en had een vergelijkbare werking in het tegengaan van vrije radicalen. Meer over anti-oxidanten leer je hier.

Cucurbitacinen zijn stofjes die voorkomen in komkommers (zie je de link met het woord cucumber?) en andere kalebas-achtigen zoals pompoen. Er is onderzoek gedaan waaruit blijkt dat cucurbitacinen actief kankercellen aanvallen en vernietigen [3].

1. Goed voor een gezonde huid

Dit is een kwaliteit van komkommer die we al een beetje kennen van het welbekende plaatje van de Spa-gangster met een handdoek om haar hoofd en groene schijfjes op haar ogen. Komkommer is inderdaad een prima middel om gezwollen ogen en wallen tegen te gaan en heeft ook een positieve werking bij oogontsteking. Het vocht afdrijvende en verkoelende effect van komkommer is hierbij de sleutel [4]. Leg een paar schijfjes komkommer een kwartiertje in de ijskast en laat ze dan hun werk doen op je ogen en gezicht. Je kan ook een pasta maken van komkommer, rauwe honing en kamille of lavendel.

Misschien wist je nog niet dat de komkommer ook een uitstekende helper is tegen acné, dankzij de verkoelende en ontstekingsremmende kwaliteiten. Ook de Vitamine A die met name in de schil van de komkommer voorkomt is goed voor de huid.

2. Hulpmiddel tegen hoofdpijn

Komkommer is een eeuwenoude pijnstiller en zou vooral goed werken tegen hoofdpijn. Maar zoals we weten is voorkomen beter dan bestrijden en de komkommer zou daarbij wel eens een goede vriend kunnen zijn.

De meeste vormen van hoofdpijn en migraine worden veroorzaakt door een combinatie van stress en dehydratie en het wordt geloofd dat komkommer en andere voedingsmiddelen die rijk zijn in water zeer belangrijk zijn bij het creëren en herstellen van een natuurlijke vochtbalans en ook bij het tegengaan van oxidatieve stress. Een dagelijks glaasje komkommersap zou dus best het aangewezen hulpmiddel kunnen zijn in de strijd tegen migraine.

Komkommersap

3. Pijnstiller

Hierboven werden al even de flavanoïden en tanninen genoemd waar komkommer rijk in is. Deze stofjes zouden iets te maken kunnen hebben met het pijnstillende effect wat onlangs bewezen is van komkommer [2]. Qua kracht werd het in dit onderzoek vergeleken met Diclofenac. In traditionele geneeswijzen wordt komkommer al geruime tijd gebruikt om  pijn te verzachten, met name tegen hoofdpijn, ongesteldheidspijn, en pijn die te maken heeft met zwellingen en ontstekingen.

4. Tegen zonnebrand

Komkommer is een aloud hulpmiddeltje tegen zonnebrand. Je kan het op de huid gebruiken, als schijfjes, pulp (in de blender), of door er een pasta van te maken bijvoorbeeld met yoghurt en aloë vera. Of gebruik het Ayurvedische medicijn van komkommermelk: blend een middelgrote komkommer met een half kopje biologische melk en een half kopje water [5]. Ook de Westerse wetenschap onderkent nu de werking van komkommersap tegen zonnebrand [4].

Ook inwendig gebruik van de komkommer zal je lichaam helpen bij het herstel van zonnebrand en het creëren van de broodnodige balans en verkoeling in je systeem. Sla het komkommersapje dus niet over!

komkommersap vullen

5. Ondersteunt de vertering

Ook de verzachtende werking van komkommer op je maag en darmen zijn al lange tijd bekend. Met name de zaadjes van de komkommer zijn, zowel bij de Ayurveda als bij de moderne wetenschap [4], bekend als een medicijn tegen verstopping bij volwassenen en kinderen.

De verzachtende, verkoelende en hydraterende eigenschappen [6] van komkommer kunnen helpen om ontstekingen in het verteringskanaal tegen te gaan en om de maag- en darmwand soepel en gezond te houden. Denk ook eens aan het maken van een super maag-verwennend sapje met komkommer en bijvoorbeeld citroen, munt, bleekselderij en appel. Of check ons sapje Hydrate.

6. Een gezond en sterk hart

Dezelfde cucurbitacinen die eerder genoemd werden als werkzaam tegen kanker, blijken ook lever-beschermende eigenschappen te hebben en het hart-en-vaat systeem te ondersteunen.
Bovendien bevat de komkommer lignanen, die werkzaam zijn bij het creëren van een gezonde cholestrol balans [7], en magnesium en kalium, die beiden hart-ondersteunend werken.

7. Afvallen

Zoals we hierboven gezien hebben bevat de komkommer nauwelijks calorieën. Wel is hij rijk aan een aantal voedingsstoffen en bevat hij veel natuurlijk zuiver water. Komkommer en komkommersap zijn dus behulpzaam bij het afvallen. Ze helpen bij het creëren van een vol gevoel zonder suiker of vetten bij te dragen. Ook zorgen ze voor een gezonde stofwisseling en vochtafdrijving [4] en kunnen ze enerverend werken in het geval van moeheid [5].

Ook draagt komkommer bij aan een goede pH-balans, wat weer invloed zou hebben op het hormoon leptine, dat honger en verzadiging reguleert.

8. Ontstekingsremmend en ontzurend

Komkommer is één van de meest natuurlijk basische voedingsmiddelen die er zijn. Zoal inmiddels wel bekend is, is de verzuring van ons bloed en lichaam één van de belangrijkste oorzaken van allerlei chronische ziektes. Ons bloed heeft een optimale pH van 7 die nauwkeurig moet worden behouden, maar bijna al het eten wat tegenwoordig gangbaar is (denk aan suikers, vlees, chocolade, koffie, alcohol en granen) is sterk verzurend.

Komkommer, bleekselderij, koolsoorten en andere groene groentes zijn sterk basisch en gaan deze trend dus tegen. Komkommer en komkommersap zijn dus goede hulpmiddelen bij het herstellen van een goede zuurtegraad en op die manier een gebalanceerder en gezonder lichaam.

9. Detox!

Komkommer ontgift! Volgens wetenschappelijke studie reinigt komkommer het lichaam door oude ophopingen van afvalstoffen uit de darmen te verwijderen en ook door het afdrijven van gifstoffen [4]. Meer over ontgiften leer je hier.

10. Hydratie, vochtbalans en een natuurlijke sportdrank

We hebben het al een beetje genoemd; komkommersap is een super hydrateur. Waarschijnlijk wordt het al lange tijd gebruikt als een natuurlijke ‘elektrolyten-drank’: het drankje dat al zo veel levens heeft gered in tijden van droogte, ziekte, vochtverlies en overmatige inspanning. Tegenwoordig heb je de AA’s en de Mountaindews, maar hoeveel meer plezier doe je je lichaam met bijvoorbeeld een sapje van komkommer en watermeloen?

Op een warme dag, tijdens ziekte of na intensief bewegen en zweten is dit een super manier om de tekorten in je lichaam aan mineralen aan te vullen en tegelijkertijd het pure, zuivere water tot je te nemen dat uit deze groenten en fruit afkomstig is. Ook heerlijk verkoelend op een warme dag is een blend van komkommer, munt, water en citroen en je zult je verbazen hoe lekker het is om daar een beetje zeezout in te doen.

11. En verder voor diabetici

De komkommer wordt ook genoemd als een goede partner voor diabetici of bij het voorkomen van diabetes [4]. De boven genoemde cucurbiticanen hebben een beschermende werking voor de lever.

Heeft komkommer ook gezondheidsrisico’s?

Je zou het misschien niet denken, maar de komkommer is niet in alle omstandigheden en in alle hoeveelheden de gezondste snack. Zoals je hierboven kan lezen heeft de plant veel krachtige werkzaamheden en sommigen daarvan zijn niet altijd handig! Het vochtafdrijvende aspect van komkommer zorgt er bijvoorbeeld voor dat je vaak moet plassen en dat kan bijvoorbeeld tijdens zwangerschap of tijdens een congres lastig zijn.

Als we de Ayurveda moeten geloven, is de komkommer vooral een goede partner bij het tegengaan van ‘verhitte’ kwaaltjes, maar zouden we hem in het geval van een verkoudheid, griep of voorhoofdsholteontsteking (sinusitis) beter links laten liggen! Verder kan de komkommer bij sommige mensen winderigheid veroorzaken. Als je maag gevoelig is voor kool, broccoli en ui, kan je de komkommer ook beter met wat voorzichtigheid behandelen.

Cucurbitacinen zijn niet alleen maar gezond: er zijn vele varianten en sommigen kunnen juist schadelijk zijn voor het lichaam. Dat risico zal je nooit lopen als je een komkommer in de winkel koopt (of een komkommersapje), maar wel als je ze zelf groeit: als een komkommer (of een pompoen of een courgette) bitter smaakt, kun je hem beter niet eten!


Het laatste, nogal vreemde ‘risico’ is dat mensen met melk-allergieën soms een reactie kunnen hebben op komkommer. Dat heeft niets met de komkommer zelf te maken, maar wel met het waslaagje dat op (ook vaak biologische) komkommers wordt aangebracht: daar zit een bestandsdeel in dat afkomstig is uit melk.

Is komkommersap gezond?

Al met al zijn wij van mening dat komkommersap absoluut gezond is. Het hertellen van de vochtbalans en het bijdragen aan de ontzuring en ontgifting zijn allemaal super belangrijke kwaliteiten die onze lichamen vaak hard nodig hebben. Cucurbitacinen worden nu veel onderzocht voor hun werking tegen diabetes, voor hart-gezondheid en tegen kanker. In het geval van oververhitting, zonnebrand of vochtverlies door ziekte kan de komkommer een belangrijke spelen in de verkoeling en hydratie van het lichaam. En dan nog die stralende, helderen ogen na een komkommer maskertje, natuurlijk.

Maar overdrijf niet: je hoeft nou ook weer geen drie komkommers per dag te eten en doe tijdens een griepje misschien een beetje rustig aan met deze groene vriend.

komkommersap recept

Komkommersap Recept

Medical Medium Anthony Williams beveelt een sapje aan van twee hele komkommers zonder andere ingrediënten. Neem daarvoor twee biologische komkommers, hak ze in kleinere stukken (met schil!) en laat deze door de (slow)juicer gaan. Een blender kan je ook gebruiken, maar volgens Williams is het wel belangrijk om daarna de vezels eruit te zeven door het sap door een fijne zeef of kaasdoek te laten lopen.

Vind je het bovenstaande sapje toch iets te saai? Dan geven we je hier een iets smaakvoller alternatief.

Ingrediënten:
– 1/2 komkommer
– 3 stengels bleekselderij
– 1 citroen
– 2 takjes munt
– 2 takjes peterselie
– 1 groen appeltje
– optioneel: een halve gele paprika

Was alle ingrediënten. Ook biologische komkommers bevatten vaak een waslaagje, dus je doet er goed aan om ze een beetje te schrobben. Verwijder de schil van de citroen en de zaadjes van de paprika, als je die gebruikt. Als de munt houtachtige stokjes heeft, kan je de blaadjes er beter afhalen. Snijd alle ingrediënten in stukken van ongeveer drie centimeter en voer ze één voor één aan je sap-pers. En klaar is dit heerlijke frisse, hydraterende en verkoelende sapje. Super geschikt voor een ontzuringskuur en een immune boost.

Je kan dezelfde ingrediënten ook in een blender sappen; gebruik dan een fijnmazige zeef of een kaasdoek om de vezels uit het sapje te zeven.

Conclusie

De komkommer heeft meer in z’n mars dan wij gedacht hadden! Zowel in eeuwenoude tradities als in de moderne wetenschap worden z’n gezonde kwaliteiten onderkend: in sapjes, smoothies en salades brengt hij vochtherstel, belangrijke voedingsstoffen en medicinale eigenschappen. Wij zien de komkommer graag veelvuldig terug in ons dieet.

[1] http://scholar.google.nl/scholar_url?url=https://www.mdpi.com/1420-3049/20/5/9183/pdf&hl=en&sa=X&ei=v9N-X-DJHdKsmwGBsoywCg&scisig=AAGBfm33s1h-N8rNQStFBqAICfpmNQgH_A&nossl=1&oi=scholarr

[2] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3019374/

[3] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30451116/

[4] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23098877/

[5] http://ayurveda.alandiashram.org/ayurvedic-diet/cucumber

[6] https://www.medicalmedium.com/mm101/medical-medium-cucumber-juice.htm#:~:text=Cucumber%20juice%20is%20a%20highly,heartburn%2C%20indigestion%2C%20and%20ulcers

[7] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2951311/